Hội thảo khoa học với chủ đề “Xây dựng môi trường pháp lý bảo đảm cho phát triển bền vững và lành mạnh của kinh tế tư nhân”
Cập nhật lúc 0:00, 13/11/2019 (GMT+7)


Ngày 12/11/2019 tại Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội đã diễn ra Hội thảo khoa học với chủ đề “Xây dựng môi trường pháp lý bảo đảm cho phát triển bền vững và lành mạnh của kinh tế tư nhân”. Đơn vị tài trợ chính cho Hội thảo là Ngân hang TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) chi nhánh Cầu Giấy

Hội thảo đã thu hút được đông đảo các chuyên gia, nhà nghiên cứu uy tín từ các cơ quan, đơn vị, tổ chức trên địa bàn Hà Nội. Có thể kể đến PGS.TS. Lê Minh Thông – Trợ lý Chủ tịch Quốc hội, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, Ông Lê Đình Thăng – Kiểm toán trưởng, Kiểm toán chuyên ngành 3, Tổng Kiểm toán nhà nước, TS. Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh - Viện trưởng Viện NN&PL, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, PGS.TS. Nguyễn Như Phát - Viện NN&PL, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, PGS.TS. Bùi Nguyên Khánh – Phó Giám đốc Học viện Khoa học xã hội, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam, Ông Đậu Anh Tuấn – Trưởng ban Pháp chế VCCI, GS.TS. Lê Hồng Hạnh, GS.TS. Hoàng Thị Kim Quế, GS.TS. Nguyễn Minh Đoan, GS.TS. Nguyễn Đăng Dung…

Về phía Khoa Luật có PGS.TS. Nguyễn Thị Quế Anh – Chủ nhiệm Khoa, PGS.TS. Trịnh Tiến Việt – Phó Chủ nhiệm Khoa, TS. Nguyễn Trọng Điệp – Phó Chủ nhiệm Khoa, PGS.TS. Nguyễn Hoàng Anh – Chủ nhiệm Bộ môn Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật, PGS.TS. Lê Thị Hoài Thu – Chủ nhiệm Bộ môn Luật Kinh doanh, PGS.TS. Vũ Công Giao – Chủ nhiệm Bộ môn Luật Hiến pháp và Luật Hành chính; PGS.TS. Ngô Huy Cương, giảng viên cao cấp BM Luật Dân sự cùng các giảng viên, học viên, nghiên cứu sinh, sinh viên của Khoa.


PGS.TS. Nguyễn Thị Quế Anh – Chủ nhiệm Khoa Phát biểu khai mạc Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Thị Quế Anh cho rằng, là một đơn vị đào tạo, nghiên cứu hàng đầu về luật ở trong nước, Khoa Luật nhận thức được nhiệm vụ quan trọng trong tư vấn và kiến nghị chính sách đối với Đảng, Nhà nước, đặc biệt là sau khi Đảng ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW ban hành ngày 3/6/2017 “Về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Chủ nhiệm Khoa cho rằng, có lẽ đây không phải ngẫu nhiên mà Nghị quyết đó lại mang tên Nghị quyết 10 bởi những vấn đề mang tính đột phá trong phát triển kinh tế tư nhân.

Theo Chủ nhiệm Khoa, khu vực kinh tế tư nhân là nhân tố đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong những năm gần đây và chiếm tới gần 40% GDP. Khu vực này đóng góp chính cho tạo việc làm, giảm nghèo, cải thiện điều kiện sống, tăng trưởng bền vững và toàn diện ở Việt Nam. Song dù kinh tế tư nhân ở nước ta đã được khẳng định chính thức, được tạo điều kiện ngày càng tốt hơn cho sự phát triển. Nhưng, sự bền vững và lành mạnh của nó vẫn đang là một dấu hỏi cần được bàn luận và lưu tâm. Đó là năng suất và tốc độ tăng năng suất của khu vực này còn thấp; Chỉ số hiệu quả hoạt động tài chính còn nhiều điểm đáng quan ngại; Mối liên kết giữa các cấu phần của khu vực tư nhân còn rất thấp, đặc biệt là mối liên kết giữa doanh nghiệp tư nhân  trong nước và doanh nghiệp tư nhân có vốn đầu tư nước ngoài còn thấp; nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào các doanh nghiệp tư nhân có vốn đầu tư nước ngoài; Khu vực kinh tế tư nhân đang phải đối diện với sự suy giảm của những nguồn lực vốn một thời được coi là dồi dào và phong phú. Việt Nam ngày càng trở nên kém cạnh tranh hơn về chi phí nhân công vì tiền lương của người lao động gia tăng liên tục trong những năm gần đây; Môi trường kinh doanh chưa thật sự được bình đẳng, vẫn còn có sự phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp tư nhân lớn, doanh nghiệp tư nhân có vốn đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp tư nhân nhỏ và siêu nhỏ trong nước; Khả năng tiếp cận nguồn lực, dịch vụ công và khoa học công nghệ còn chênh lệch và còn thấp so với khu vực; Hệ thống quản trị công chưa thay đổi như kỳ vọng để phục vụ sự phát triển của khu vực tư….Rất nhiều nguyên do đã được các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia kinh tế đã chỉ ra. Tuy nhiên, từ góc độ pháp luật có rất nhiều việc phải bàn luận, xem xét, phân tích và luận giải, đặc biệt là trong giai đoạn hội nhập, pháp quyền ngày nay, pháp luật phải là công cụ chính yếu, quan trọng nhất thúc đấy sự phát triển và tiến bộ của xã hội.

Theo PGS, Hội thảo đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo các chuyên gia, nhà nghiên cứu, cụ thể BTC đã nhận được 27 bài viết trong đó có 13 bài viết được lựa chọn trình bày tại Hội thảo. PGS cho rằng Hội thảo sẽ góp phần gợi mở nhằm bảo đảm cho việc phát triển bền vững và lạnh mạnh của kinh tế tư nhân những vẫn bảo đảm về mặt pháp lý.

 

TS. Tô Hoài Nam trình bày tham luận tại Hội thảo

Mở đầu Phiên thứ nhất của Hội thảo TS Tô Hoài Nam trình bày tham luận “Đánh giá về phát triển kinh tế tư nhân trong nước giai đoạn 2011-2020 và kiến nghị một số giải pháp trong thời gian tới”. Theo TS thì dù trong điều kiện, hoàn cảnh nào, kinh tế tư nhân ở Việt Nam vẫn là động lực quan trọng thúc đẩy nền kinh tế. Hiện đã có những đổi mới trong nhìn nhận và chủ trương của Đảng và Nhà nước về kinh tế tư nhân và đang được lồng ghép với những chính sách, quy định pháp luật ngày càng cởi mở hơn, gần hơn với thông lệ quốc tế. Song TS cũng chỉ ra các điểm bất cập chính trong chính sách và khuôn khổ pháp lý cần kể đến như: Chưa tạo được môi trường để kinh tế tư nhân thực hiện đầu tư mạnh mẽ, đặc biệt là thị trường bất động sản. Rất khó để tìm ở Việt Nam một thực thể kinh tế lớn mà không dựa vào bất động sản. Điều đó khiến sản xuất thực tế không đạt được tính bền vững; Hoạt động quy hoạch còn chưa được thực hiện nghiêm túc, thiếu minh bạch nên rất rủi ro đối với các hoạt động kinh tế; Các thực thể kinh doanh còn rất xa lạ với bối cảnh phát triển kinh tế mới của toàn cầu, đặc biệt là trong điều kiện cách mạng công nghiệp 4.0.

Cũng tại phiên 1 của Hội thảo, PGS.TS Trương Hồ Hải trình bày tham luận Phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam: những thuận lợi, rào cản và những vấn đề pháp lý đặt ra. Trong bài tham luận của mình, PGS cho rằng phải thừa nhận rằng đã có nhiểu thay đổi về nhận thức và cả thực tiễn vận hành nền kinh tế nói chung và kinh tế tư nhân nói riêng nhưng cách thức vận hành mới kể từ 2006-2007 dường như gặp phải vấn đề về chính sách khiến nguồn lực tập trung vào các đối tượng bất ổn định (ví dụ đất đai). Có thể nói rằng từ 1986 ta đã thừa nhận nhưng còn dè dặt đối với kinh tế tư nhân, chỉ đến 2002 và sau đó là tại Đại hội 10 năm 2006 mới khẳng định phần nào vị thế của kinh tế tư nhân. Mặc dù vậy, các cơ chế pháp lí và vận hành còn nhiều bất cập khiến các chủ thể kinh tế tư nhân còn gặp nhiều khó khăn từ Hệ thống pháp luật còn thiếu đồng bộ và môi trường cạnh tranh còn chưa thực sự được bảo đảm.

 

PGS.TS. Nguyễn Thị Quế Anh và TS. Tô Hoài Nam chủ trì Phiên 1 Hội thảo

 

PGS.TS. Nguyễn Như Phát và PGS.TS. Ngô Huy Cương chủ trì Phiên 2 Hội thảo

  

PGS.TS. Nguyễn Minh Đức và PGS.TS. Lê Thị Hoài Thu chủ trì Phiên 3 hội thảo

Hội thảo diễn ra với 13 tham luận chia làm 03 phiên dưới sự chủ trì của PGS.TS. Nguyễn Thị Quế Anh (Phiên 1) và TS. Tô Hoài Nam (Phiên 1) với chủ đề Những vấn đề chung về kinh tế tư nhân và môi trường pháp lý bảo đảm cho sự phát triển bền vững và lành mạnh của kinh tế tư nhân; PGS.TS. Nguyễn Như Phát (Phiên 2) và PGS.TS. Ngô Huy Cương (Phiên 2) với chủ đề Pháp luật kinh doanh - thương mại với sự phát triển bền vững và lành mạnh của kinh tế tư nhân; PGS.TS. Lễ Thị Hoài Thu (Phiên 3) và PGS.TS. Nguyễn Đức Minh với chủ đề Pháp luật hợp đồng, cạnh tranh, đấu thầu, đất đai và lao động-an sinh xã hội với sự phát triển bền vững và lành mạnh của kinh tế tư nhân.

 

PGS.TS. Lê Minh Thông phát biểu tại Hội thảo

 

TS. Lương Minh Tuân phát biểu tại Hội thảo

 

 

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan phát biểu tại Hội thảo

 

 

 

Ông Lê Đinh Thăng phát biểu tại Hội thảo

 

 

PGS.TS Lê Thị Châu phát biểu tại Hội thảo

 

 

PGS.TS. Phạm Hữu Nghị phát biểu tại Hội thảo

 

 

GS.TS. Nguyễn Đăng Dung phát biểu tại Hội thảo

 

 

TS. Phan Thị Thanh Thủy phát biểu tại Hội thảo

Tại phần thảo luận của Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã tích cực đưa ra các ý kiến, đóng góp cho Hội thảo. Điều này cho thấy chủ đề mà Hội thảo đưa ra là rất thu hút. Theo đó, PGS.TS Lê Minh Thông cho rằng những vấn đề về thể chế cần tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở những nhận thức hiện có và còn tiếp tục thay đổi theo chủ trương tiếp tục thúc đẩy phát triển kinh tế. Việc xây dựng nền tảng pháp lí phải nằm trong mối quan hệ giữa ba vấn đề lớn: tái cấu trúc kinh tế nhà nước – tái cấu trúc quản trị quốc gia – phát triển kinh tế tư nhân. Bối cảnh ở Việt Nam cho thấy sự mất cân đối nghiêm trọng giữa các doanh nghiệp tư nhân: tới 97% số lượng là những doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ. Thực tế này đòi hỏi rất nhiều hành động chứ không thể chỉ nhìn vào một số văn bản mang tính định hướng. Ngoài ra còn có một phần lớn thực thể hoạt động kinh tế cá thể khác biệt với doanh nghiệp. Đây là những mâu thuẫn trong chính hệ thống kinh tế tư nhân rất khó giải quyết. TS Lương Minh Tuân cho rằng mặc dù chủ trương đã có từ lâu nhưng chính nhận thức, quan điểm của các cán bộ, công chức còn chưa được phù hợp. Bản thân Hiến pháp là văn kiện pháp lí cao nhất vẫn dựa trên nền tảng công hữu mà ít không gian bảo đảm sự phát triển lành mạnh của kinh tế tư nhân. Do đó cần xem xét điều chỉnh vấn đề này từ trong Hiến pháp. Đồng quan điểm với TS. Tuân, Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng ngoài Hiến pháp vẫn còn cả các văn kiện Đảng và cần làm rõ hơn mối quan hệ giữa các hệ thống văn kiện để rộng đường hơn cho những cải cách và đổi mới. Ngay trong nhận thức của Đảng, phải mất đến 3 kì đại hội ta mới bỏ quy chế cấm đảng viên không được làm kinh tế tư nhân. Ngoài ra, Chuyên gia cho rằng sự phân công thiếu rõ ràng giữa nhà nước với các thực thể kinh tế làm khó cho sự phát triển của kinh tế tư nhân, điều đó khiến cho vị thế bình đẳng giữa các thành phần kinh tế không được bảo đảm phù hợp. Về mặt pháp lí, dường như các quy định cũng đã tương đối tốt nhưng việc vận hành, thực thi còn chưa đạt được hiệu quả như mong muốn. Do đó, nếu chỉ cải cách ở các văn bản mà không cải cách trong hành động thì chưa đủ. Theo GS. TS. Lê Hồng Hạnh thì kinh tế tư nhân luôn là xương sống của hầu hết các nền kinh tế lớn toàn cầu. Ở Việt Nam, kinh tế tư nhân phát triển còn nhọc nhằn nhưng vẫn phải ghi nhận những bước khai phá ban đầu đã đạt được. Ngoài ra, GS cũng nhấn mạnh môi trường pháp lí không chỉ là pháp luật, bởi pháp luật chỉ là một khía cạnh của thể chế vì còn liên quan đến thực thi và trách nhiệm của các chủ thể vận hành.

 

PGS. TS Nguyễn Thị Quế Anh phát biểu tổng kết Hội thảo

Tổng kết Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Thị Quế Anh rất vui mừng vì các đại biểu, chuyên gia, nhà nghiên cứu đã dành thời gian để phân tích về những thay đổi trong quan điểm, nhận thức về kinh tế tư nhân kể từ thời kì đổi mới đến nay. Có thể nói, nền tảng thể chế pháp lí cũng như thực tiễn vận hành dù đã có nhiều cởi mở, cải cách nhưng vẫn chưa đáp ứng được như mong đợi và thậm chí còn chứa đựng nhiều rủi ro đối với các hoạt động kinh tế thực hiện bởi khối tư nhân, những bất cập đó có thể xuất phát từ nhận thức chưa đúng về bản chất và vai trò của kinh tế tư nhân, nhưng cũng một phần lớn do thực tiễn thi hành các chính sách, pháp luật còn thiếu linh hoạt hoặc bị lạm dụng. Trên cơ sở đó cũng đã có nhiều kiến nghị từ vĩ mô đến cụ thể được đưa ra một cách cởi mở và tâm huyết. Bên cạnh những vấn đề chung như vậy, hội thảo hôm nay cũng đã rất thành công trong việc trao đổi, chia sẻ về một số vấn đề rất cụ thể như về công đoàn, về quyền của người lao động, về pháp luật hợp đồng, pháp luật đầu tư hay đất đai,....hoặc những vấn đề có liên quan đến pháp luật như nhận thức của cộng đồng, vai trò của các thực thể kinh doanh. PGS mong rằng các sản phẩm của hội thảo sẽ tiếp tục được củng cố để tiến hành công bố một sản phẩm chính thức của hội thảo trên cơ sở gắn kết về tư duy và cách tiếp cận giữa các ngành, lĩnh vực.

 

Chụp ảnh lưu niệm sau Hội thảo

Minh Giang
Bài viết khác:
 
 
Bản quyền © bởi Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội
Địa chỉ: Nhà E1, 144 đường Xuân Thủy - Cầu Giấy - Hà Nội
Tel: (04) 3754 7787 - Fax: (04) 3754 7081