Trong hai ngày 03 và 04/7/2026, tại Đà Nẵng, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Nền tư pháp hình sự chuyên nghiệp, hiện đại trong bối cảnh mới của Việt Nam”. Hội thảo là diễn đàn khoa học quan trọng, quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, giảng viên, nghiên cứu viên và những người hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực tư pháp hình sự.
Tham dự Hội thảo có PGS.TS. Nguyễn Tiến Vinh – Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, ĐHQGHN; GS.TSKH Đào Trí Úc – Nguyên Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Luật học; TS. Đỗ Đức Hồng Hà – Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội; PGS.TS. Trần Văn Độ – Trung tướng, Nguyên Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; cùng đại diện các cơ sở đào tạo, nghiên cứu luật uy tín trong cả nước và đại diện Viện Friedrich Ebert Stiftung tại Việt Nam.
Phát biểu đề dẫn tại Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Tiến Vinh nhấn mạnh, trong nhiều năm qua, với sự hỗ trợ quý báu của Viện Friedrich Ebert Stiftung tại Việt Nam, Trường Đại học Luật, ĐHQGHN đã duy trì thông lệ tổ chức các hội thảo quốc tế về tư pháp hình sự vào dịp mùa hè, tạo không gian gặp gỡ, trao đổi chuyên môn giữa các nhà nghiên cứu, giảng dạy và hoạt động thực tiễn đến từ ba miền Bắc – Trung – Nam. Chủ đề Hội thảo năm nay được đánh giá là một vấn đề “thời sự, quan trọng, phức tạp nhưng cũng rất hấp dẫn” của tư pháp hình sự Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Hội thảo năm nay được tiếp cận theo hướng liên chuyên ngành, với sự phối hợp chuyên môn giữa Khoa Tư pháp hình sự và Khoa Lý luận, Lịch sử Nhà nước và Pháp luật của Trường Đại học Luật, ĐHQGHN. Cách tiếp cận này xuất phát từ yêu cầu nhận diện đầy đủ nội hàm của một nền tư pháp hình sự Việt Nam chuyên nghiệp, hiện đại theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Hội thảo được tổ chức nhằm trao đổi, thảo luận những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra trong quá trình xây dựng nền tư pháp hình sự chuyên nghiệp, hiện đại ở Việt Nam. Các nội dung tập trung làm rõ cơ sở lý luận, chuẩn mực quốc tế, kinh nghiệm của một số quốc gia và thực tiễn Việt Nam; đồng thời đề xuất các định hướng, giải pháp hoàn thiện thể chế, chính sách và tổ chức hoạt động tư pháp hình sự trong bối cảnh cải cách tư pháp, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển đất nước.
Với 10 tham luận được trình bày trong 04 phiên chuyên đề, Hội thảo đã bao quát nhiều nội dung trọng tâm, từ những vấn đề lý luận, chính sách, chuẩn mực pháp luật quốc tế, kinh nghiệm nước ngoài đến đạo đức nghề nghiệp, văn hóa pháp lý và thực tiễn xây dựng nền tư pháp hình sự ở Việt Nam. Các phiên thảo luận tập trung vào các chủ đề: nền tư pháp hình sự chuyên nghiệp, hiện đại từ góc độ lý luận và chính sách; các chuẩn mực quốc tế và kinh nghiệm nước ngoài; đạo đức, ứng xử nghề nghiệp; văn hóa, truyền thống pháp luật và thực tiễn Việt Nam.
Một trong những điểm nhấn của Hội thảo là sự thống nhất cho rằng xây dựng nền tư pháp hình sự chuyên nghiệp, hiện đại là yêu cầu tất yếu trong quá trình tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và là nội dung quan trọng của chiến lược cải cách tư pháp trong giai đoạn mới. Tính chuyên nghiệp của nền tư pháp được nhìn nhận không chỉ ở tổ chức bộ máy, mà còn ở chất lượng nguồn nhân lực, năng lực chuyên môn của đội ngũ điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán, luật sư và các chức danh tư pháp khác. Trong khi đó, tính hiện đại được thể hiện qua chuyển đổi số, quản trị dữ liệu, đổi mới phương thức tổ chức và vận hành hệ thống tư pháp.
Các tham luận cũng phân tích sâu sắc những yêu cầu mới đặt ra đối với tư pháp hình sự trong bối cảnh phát triển đất nước. Chuyển đổi số quốc gia, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, kinh tế số, xã hội số và hội nhập quốc tế đang làm thay đổi căn bản môi trường hoạt động của các cơ quan tư pháp, đồng thời làm xuất hiện nhiều loại tội phạm mới, đặc biệt là tội phạm công nghệ cao, tội phạm trên không gian mạng và tội phạm xuyên quốc gia. Vì vậy, tư pháp hình sự cần từng bước chuyển từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Từ góc độ quốc tế, Hội thảo đã làm rõ nhiều giá trị tham khảo quan trọng đối với Việt Nam, trong đó có các nguyên tắc về bảo đảm quyền được xét xử công bằng, tính độc lập của tư pháp, trách nhiệm giải trình, bảo vệ quyền con người, thúc đẩy tư pháp phục hồi, số hóa hoạt động tố tụng và quản trị tư pháp dựa trên dữ liệu. Các ý kiến thống nhất rằng hiện đại hóa tư pháp không chỉ là quá trình đổi mới kỹ thuật hay ứng dụng công nghệ, mà phải gắn với củng cố pháp quyền, nâng cao tính minh bạch, công bằng, hiệu quả và bảo đảm tính nhân văn trong toàn bộ hoạt động tư pháp hình sự.
Bên cạnh vấn đề thể chế và công nghệ, Hội thảo đặc biệt nhấn mạnh vai trò của đạo đức nghề nghiệp, văn hóa pháp lý và liêm chính tư pháp. Các đại biểu cho rằng xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp không chỉ phụ thuộc vào chất lượng pháp luật, mà còn phụ thuộc sâu sắc vào văn hóa nghề nghiệp, tính độc lập, khách quan, bản lĩnh nghề nghiệp và liêm chính của đội ngũ cán bộ tư pháp. Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm sự phát triển bền vững của nền tư pháp trong bối cảnh mới.
Trên cơ sở các trao đổi khoa học, Hội thảo đã đề xuất nhiều định hướng lớn, trong đó có việc tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp luật về tư pháp hình sự; đẩy mạnh chuyển đổi số trong điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tư pháp thống nhất, đồng bộ, an toàn; hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong tố tụng hình sự; nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ tư pháp; đồng thời tăng cường nghiên cứu, tiếp thu có chọn lọc các chuẩn mực quốc tế và kinh nghiệm của các quốc gia có nền tư pháp phát triển.
Hội thảo quốc tế “Nền tư pháp hình sự chuyên nghiệp, hiện đại trong bối cảnh mới của Việt Nam” đã hoàn thành mục tiêu đề ra, tạo diễn đàn học thuật có chất lượng cao để trao đổi những vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng của cải cách tư pháp hình sự. Kết quả của Hội thảo là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị phục vụ nghiên cứu, giảng dạy, xây dựng pháp luật và hoạch định chính sách trong lĩnh vực tư pháp hình sự; đồng thời mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới về quản trị tư pháp bằng dữ liệu, tư pháp số, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động tư pháp và phát triển nền tư pháp hình sự chuyên nghiệp, hiện đại, liêm chính, nhân văn, phụng sự công lý.
