Hội thảo khoa học về kinh tế học pháp luật và khả năng ứng dụng tại Việt Nam

Sáng 18/11/2026, tại Phòng 703, Nhà E1, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) tổ chức Hội thảo khoa học “Kinh tế học pháp luật: Lý luận, kinh nghiệm quốc tế và khả năng ứng dụng tại Việt Nam”. Với sáu tham luận và hai phiên thảo luận, Hội thảo làm rõ giá trị của các công cụ kinh tế học trong đánh giá tác động của pháp luật, đồng thời trao đổi về việc xây dựng học phần Kinh tế học pháp luật trong chương trình đào tạo luật.

Hội thảo do Khoa Lý luận, Lịch sử Nhà nước và Pháp luật chủ trì nội dung chuyên môn, với sự tham dự của các giảng viên, chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các cơ quan, cơ sở đào tạo và nghiên cứu luật, cùng học viên và nghiên cứu sinh.

Phát biểu đề dẫn và khai mạc, PGS.TS. Trịnh Tiến Việt, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật, ĐHQGHN, nhấn mạnh yêu cầu quan tâm đến tính khả thi, hiệu quả thực thi và tác động thực tế của pháp luật trong quá trình hoàn thiện thể chế. Khi xây dựng chính sách, bên cạnh việc xem xét tính hợp hiến, hợp pháp và sự cần thiết, cơ quan soạn thảo cần đánh giá chính sách sẽ ảnh hưởng thế nào đến người dân và doanh nghiệp, các chủ thể sẽ phải bỏ ra những chi phí gì để tuân thủ và tổ chức thực hiện, cũng như có phương án nào phù hợp hơn. Phó Hiệu trưởng cho rằng phân tích kinh tế có thể bổ sung cơ sở cho những đánh giá này, đồng thời cần đặt hiệu quả kinh tế trong mối quan hệ với công lý, công bằng, quyền con người, quyền công dân và lợi ích chung của xã hội.

Từ phương pháp nghiên cứu đến các trường hợp ứng dụng

PGS.TS. Nguyễn Văn Quân trình bày quá trình hình thành và phát triển của kinh tế học pháp luật, từ những tiền đề trong kinh tế chính trị cổ điển và kinh tế học thể chế đến các hướng nghiên cứu về hành vi và thực nghiệm. PGS.TS. Nguyễn Minh Tuấn sử dụng tình huống nộp hồ sơ trực tuyến để minh họa cách xây dựng mô hình, sử dụng bằng chứng thực tế và so sánh chi phí, lợi ích giữa các phương án tổ chức thực hiện. Từ kinh nghiệm Hoa Kỳ, TS. Đào Thu Hà đề xuất nâng cao chất lượng đánh giá tác động chính sách và sử dụng kết quả đánh giá thực chất hơn trong quá trình xây dựng pháp luật tại Việt Nam.

Ở nhóm tham luận về ứng dụng, TS. Phạm Thị Duyên Thảo phân tích cách nhận diện, đo lường và so sánh chi phí, lợi ích của các phương án chính sách qua hai trường hợp ở Việt Nam. TS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh trao đổi về việc sử dụng các mô hình kinh tế để nghiên cứu hành vi phạm tội và đánh giá hiệu quả của hình phạt. ThS. Trần Tuấn Kiệt phân tích chế định thực hiện hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi, qua đó gợi mở cách vận dụng phân tích kinh tế khi xem xét lợi ích của các bên và mục tiêu công bằng trong quan hệ hợp đồng.

Góp ý xây dựng học phần Kinh tế học pháp luật

Tại phiên thảo luận thứ nhất, TS. Nguyễn Văn Cương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp, đề xuất xây dựng nội dung giảng dạy trên cơ sở pháp luật và thực tiễn Việt Nam. Ông lưu ý rằng các quy định bảo đảm công bằng cũng có thể tạo động lực và nâng cao hiệu quả. Trung tướng, PGS.TS. Trần Văn Độ, nguyên Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương, đề nghị xem xét đồng thời tác động của pháp luật đối với hành vi, hiệu quả điều chỉnh và mức độ tuân thủ, gắn các đánh giá về kinh tế với giá trị đạo đức và nhân văn.

GS.TS. Lê Minh Tâm, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội, đề xuất xác định phạm vi học phần phù hợp, lấy phương pháp kết hợp luật học và kinh tế học làm trọng tâm. PGS.TS. Phạm Hữu Nghị, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, gợi ý hình thành các nhóm nghiên cứu kết hợp luật học, kinh tế học và khoa học dữ liệu để đánh giá tác động của pháp luật đối với từng nhóm chịu ảnh hưởng. Tại phiên thảo luận thứ hai, chuyên gia Nguyễn Đức Lam đề xuất đưa kinh tế học hành vi vào nội dung giảng dạy và đẩy mạnh dịch thuật sách tham khảo có giá trị. Ông cũng đặt vấn đề về tính khả thi của chính các quy định yêu cầu đánh giá tác động chính sách.

Hội thảo ghi nhận sự ủng hộ của các đại biểu đối với việc đưa Kinh tế học pháp luật thành học phần trong chương trình đào tạo luật và phát triển hướng nghiên cứu này tại Trường Đại học Luật, ĐHQGHN. Các ý kiến thống nhất rằng việc vận dụng phương pháp kinh tế học cần dựa trên dữ liệu đáng tin cậy, phù hợp với điều kiện thể chế Việt Nam và gắn với các giá trị công bằng, công lý, quyền con người. Đây cũng là những định hướng để Nhà trường phát triển đội ngũ giảng viên, xây dựng học liệu và thúc đẩy nghiên cứu liên ngành.

Sự kiện

Thông báo

Các tin liên quan

Tìm kiếm